Verwerkersovereenkomst in de zorg
Wanneer heeft u een verwerkersovereenkomst nodig?
U heeft er een nodig als een andere organisatie persoonsgegevens verwerkt in uw opdracht en die gegevens niet voor eigen doeleinden gebruikt 3. Uw praktijk is dan verwerkingsverantwoordelijke en de andere partij verwerker 13.
In de voorbeeldlijst van de AP is een SaaS-leverancier die alleen volgens uw instructies werkt een verwerker. Hetzelfde geldt voor een clouddienst die gegevens voor u opslaat en voor een leverancier die websitestatistieken voor u bijhoudt 4.
Voor een zorgpraktijk gaat het vaak om deze partijen, steeds als zij alleen in uw opdracht werken:
- De leverancier van uw HIS, EPD of praktijksoftware in de cloud.
- Uw ICT-beheerder, die toegang heeft tot werkplekken, server of mailbox.
- Diensten voor cloudopslag en back-up.
- Een declaratie- of factureringsdienst die namens u declaraties verwerkt.
- Diensten voor e-mail, telefonie, online afspraken of beeldbellen.
- De websitehost of formulierdienst achter uw contactformulier.
Wanneer is geen verwerkersovereenkomst nodig?
Gebruikt de ontvanger de gegevens voor eigen, zelf bepaalde doelen, dan is die partij zelf verwerkingsverantwoordelijke. U sluit dan geen verwerkersovereenkomst 3.
De AP geeft twee voorbeelden die ook in praktijken voorkomen: een arbodienst die zieke werknemers begeleidt op grond van een wettelijke taak, en een uitzend- of payrollbedrijf dat de salaris- en urenadministratie van een ingehuurde kracht doet 4.
De feitelijke situatie is leidend. Wie werkelijk doel en middelen bepaalt, is verwerkingsverantwoordelijke, wat er ook in het contract staat 2.
Wat moet er in een verwerkersovereenkomst staan?
De overeenkomst beschrijft onderwerp, duur, aard en doel van de verwerking, het soort persoonsgegevens, de categorieën betrokkenen en uw rechten en plichten 1. Daarnaast bepaalt de overeenkomst dat de verwerker 1:
- Alleen verwerkt op basis van uw schriftelijke instructies.
- Zorgt dat zijn medewerkers tot geheimhouding verplicht zijn.
- Passende beveiligingsmaatregelen neemt volgens artikel 32 AVG.
- Alleen subverwerkers inschakelt met uw schriftelijke toestemming en hun dezelfde verplichtingen oplegt.
- U helpt bij verzoeken van patiënten die hun rechten uitoefenen.
- U helpt bij beveiliging, datalekken en een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA).
- Na afloop de gegevens wist of teruggeeft en kopieën verwijdert.
- U alle informatie geeft om naleving aan te tonen en audits mogelijk maakt.
Waar let u op bij het model van uw leverancier?
Leveranciers leggen vaak een eigen model voor. Dat mag, maar u blijft als verwerkingsverantwoordelijke altijd verantwoordelijk voor de verwerking 2. Afspraken die in strijd zijn met de AVG mag u niet opnemen 2.
De AP onderzocht vijf grote cyberaanvallen op dienstverleners, die samen ruim 1250 organisaties in Nederland troffen 5. Op basis daarvan doet de AP drie aanbevelingen 5:
- Maak afspraken concreet: welke gegevens, van wie, hoe lang en waarvoor, wie het contactpunt bij een lek is en wanneer en met welke inhoud de leverancier u informeert.
- Houd grip op de hele keten van leveranciers en subverwerkers.
- Geef prioriteit aan het opstellen en regelmatig herzien van de overeenkomst en de bijlagen.
Wie meldt een datalek bij de leverancier?
De verwerker moet u zonder onredelijke vertraging informeren over een lek 1. De melding bij de AP blijft uw taak. Wilt u dat de leverancier namens u meldt, dan heeft u een expliciete schriftelijke machtiging nodig 6.
Verwerkersovereenkomst en NEN 7510
NEN 7510 geldt voor alle zorgaanbieders, ook kleinere zorgaanbieders en eenmanszaken 7. Het Besluit elektronische gegevensverwerking door zorgaanbieders verplicht u om overeenkomstig NEN 7510 en NEN 7512 te zorgen voor veilig en zorgvuldig gebruik van uw zorginformatiesysteem 8.
Volgens de IGJ is het niet voldoende dat uw ICT-leveranciers volgens NEN 7510 werken. U blijft zelf verantwoordelijk, neemt de eisen voor informatiebeveiliging op in de contracten met uw leveranciers en beoordeelt hun dienstverlening 7.
De verwerkersovereenkomst is zo een vast onderdeel van uw leveranciersbeheer. De AVG eist bovendien dat u alleen verwerkers inschakelt die afdoende garanties bieden voor passende technische en organisatorische maatregelen 1. Vraag de leverancier hoe hij zijn beveiliging aantoont en leg vast hoe u dat periodiek controleert.
Met ZorgSec
ZorgSec bouwt met u het maatregelenoverzicht, de risicoanalyse, het beleid, de registers, de interne audit en een dossier-pdf. Vanaf €390 per jaar excl. btw.
Veelgestelde vragen
Is een verwerkersovereenkomst verplicht?
Ja, als een partij in uw opdracht persoonsgegevens verwerkt. Ontbreekt de overeenkomst, dan zijn u en de verwerker allebei in overtreding 2.
Wie stelt de verwerkersovereenkomst op?
Vaak neemt de verwerkingsverantwoordelijke het initiatief, andersom mag ook. U blijft altijd verantwoordelijk voor de verwerking 2.
Mag mijn leverancier zelf subverwerkers inschakelen?
Alleen met uw voorafgaande specifieke of algemene schriftelijke toestemming. Bij algemene toestemming meldt hij beoogde wijzigingen, zodat u bezwaar kunt maken 1.
Bestaat er een voorbeeld verwerkersovereenkomst?
De AP verwijst naar brancheverenigingen en naar standaardcontractbepalingen van de Europese Commissie. Pas een voorbeeld altijd aan op uw situatie en toets het aan de AVG 2.
ZorgSec bouwt het dossier met u op. Vanaf €390 per jaar excl. btw.
Start uw dossierBronnen
- Verordening (EU) 2016/679 (AVG), art. 28 en 33 · 2016-04-27
- Autoriteit Persoonsgegevens, Verwerkersovereenkomst · 2025-11-11
- Autoriteit Persoonsgegevens, Verantwoordelijke en verwerker · 2025-11-11
- Autoriteit Persoonsgegevens, Voorbeeldlijst: wie is hier de verwerker en wie de verantwoordelijke? · 2026-05-13
- Autoriteit Persoonsgegevens, Drie aanbevelingen voor een sterke verwerkersovereenkomst bij een cyberaanval · 2025-11-11
- Autoriteit Persoonsgegevens, Zo meldt u een datalek · 2026-07-22
- IGJ, Vragen over NEN 7510 · 2026-11-19
- Besluit elektronische gegevensverwerking door zorgaanbieders, art. 3 (geldende tekst) · 2020-10-01