Datalek melden in de zorg

Bijgewerkt

Een datalek meldt u binnen 72 uur na kennisname bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), tenzij het waarschijnlijk geen risico oplevert voor de betrokkenen 14. Bij een hoog risico informeert u ook de patiënten zelf, zonder uitstel 1. Elk datalek legt u vast in uw interne datalekregister, ook als u het niet hoeft te melden 16.

Wat is een datalek?

De AVG omschrijft een datalek als een inbreuk op de beveiliging die per ongeluk of onrechtmatig leidt tot vernietiging, verlies, wijziging, ongeoorloofde verstrekking van of ongeoorloofde toegang tot persoonsgegevens 1.

De AP onderscheidt drie soorten: een inbreuk op de vertrouwelijkheid, op de integriteit of op de beschikbaarheid van gegevens 2. Voorbeelden die de AP noemt 2:

  • Persoonsgegevens die naar een verkeerde geadresseerde zijn verstuurd.
  • Inzage in een medisch dossier door een onbevoegde medewerker.
  • Verlies van een USB-stick of apparaat met niet-versleutelde persoonsgegevens.
  • Een cyberaanval waarbij persoonsgegevens zijn buitgemaakt.
  • Ransomware waardoor persoonsgegevens ontoegankelijk zijn.

Wanneer moet u een datalek melden bij de AP?

De verwerkingsverantwoordelijke meldt het lek zonder onredelijke vertraging en indien mogelijk uiterlijk 72 uur na kennisname 1. Voor een praktijk is dat de praktijk zelf 4.

Melden hoeft niet als het niet waarschijnlijk is dat het lek een risico oplevert voor de rechten en vrijheden van betrokkenen 1. Bij bijzondere persoonsgegevens, zoals gegevens over gezondheid, houdt u volgens de AP in ieder geval rekening met een hoog risico 3.

Kennisname betekent dat u redelijk zeker weet dat een beveiligingsincident persoonsgegevens heeft geraakt. U moet een incident wel onmiddellijk onderzoeken 4. Twijfelt u, dan adviseert de AP het lek te melden 3.

Weekend, vakantie, ziekte of drukte zijn geen geldige reden om te laat te melden 4. Een melding na 72 uur gaat vergezeld van een motivering voor de vertraging 1.

U meldt via het Meldformulier datalekken op de website van de AP. Melden per telefoon, post of e-mail is niet mogelijk 4. Bij een complex lek, zoals ransomware of phishing, doet u binnen 72 uur een voorlopige melding en vult u die later aan 4.

Wanneer informeert u de patiënten?

Houdt het lek waarschijnlijk een hoog risico in voor de betrokkenen, dan deelt u het hun onverwijld mee 1. U beschrijft de aard van het lek, de waarschijnlijke gevolgen, de maatregelen die u neemt en een contactpunt voor vragen 1.

Persoonlijk informeren is volgens de AVG niet vereist in drie situaties 13:

  • De gegevens waren vooraf onbegrijpelijk gemaakt voor onbevoegden, bijvoorbeeld door versleuteling.
  • U heeft achteraf maatregelen genomen waardoor het hoge risico zich waarschijnlijk niet meer voordoet.
  • Individueel informeren vraagt een onevenredige inspanning. U doet dan een openbare mededeling die betrokkenen even doeltreffend bereikt.

Drie voorbeelden uit de zorgpraktijk

Verwijsbrief naar het verkeerde adres. Een fysiotherapeut mailt een verslag naar de verkeerde huisarts. Een ontvanger met een wettelijk beroepsgeheim, zoals een huisarts of andere zorgaanbieder, mag u volgens de AP als betrouwbare ontvanger meewegen in de risico-inschatting 3. Vraag om bevestiging dat het bericht is verwijderd en neem dat mee in uw afweging 5. Ging de brief naar een onbekende particulier, dan kunt u niet uitgaan van een betrouwbare ontvanger 3.

Gestolen laptop. Een wijkverpleegkundige raakt een laptop met cliëntgegevens kwijt. U hoeft het lek niet te melden als de gegevens goed versleuteld waren, u een recente back-up heeft en de sleutel geen gevaar heeft gelopen 3. Wis of versleutel het apparaat op afstand als dat kan 5. Was de laptop onversleuteld, dan valt dit onder de voorbeelden die de AP als datalek noemt 2.

Phishing. Een medewerker van een tandartspraktijk vult het wachtwoord van de praktijkmailbox in op een nagemaakte inlogpagina. Blokkeer de toegang tot het account 5 en onderzoek welke gegevens bereikbaar waren. Levert het lek waarschijnlijk risico op, dan meldt u binnen 72 uur, ook als het onderzoek nog loopt 4.

Wat moet er in het datalekregister?

De AVG verplicht u alle inbreuken te documenteren, met de feiten, de gevolgen en de genomen corrigerende maatregelen 1. Dat geldt ook voor lekken die u niet bij de AP meldt 6.

De vorm mag u zelf kiezen. De AP biedt een voorbeeld-datalekregister in Excel aan 6 en adviseert corrigerende maatregelen altijd vast te leggen 5.

Wat als het lek bij uw leverancier ontstaat?

Een verwerker, zoals uw EPD- of ICT-leverancier, informeert u zonder onredelijke vertraging zodra hij een lek ontdekt 1. De melding bij de AP blijft uw verantwoordelijkheid. Een verwerker mag alleen namens u melden als u hem daarvoor expliciet en schriftelijk heeft gemachtigd 4.

Leg in de verwerkersovereenkomst vast wie de leverancier bij een lek belt of mailt en hoe vaak hij u op de hoogte houdt 7.

Met ZorgSec

ZorgSec bouwt met u het maatregelenoverzicht, de risicoanalyse, het beleid, de registers, de interne audit en een dossier-pdf. Vanaf €390 per jaar excl. btw.

Veelgestelde vragen

Binnen hoeveel uur moet je een datalek melden?

Zonder onredelijke vertraging en indien mogelijk binnen 72 uur na kennisname. Meldt u later, dan geeft u de reden voor de vertraging 1.

Moet ik elk datalek melden bij de AP?

Nee, alleen als het lek waarschijnlijk een risico oplevert voor de betrokkenen. Registreren in uw datalekregister moet altijd 16.

Wat gebeurt er als ik een datalek niet meld?

Meldt u een lek ten onrechte niet, dan kan de AP een boete opleggen. Informeert u patiënten ten onrechte niet, dan kan de AP u verplichten dat alsnog te doen 3.

Krijg ik een reactie van de AP op mijn melding?

Meestal niet. Heeft de AP vragen, dan neemt zij binnen 2 weken contact met u op 4.

ZorgSec bouwt het dossier met u op. Vanaf €390 per jaar excl. btw.

Start uw dossier

Bronnen

  1. Verordening (EU) 2016/679 (AVG), art. 4, 33 en 34 · 2016-04-27
  2. Autoriteit Persoonsgegevens, Wat is een datalek? · 2026-07-22
  3. Autoriteit Persoonsgegevens, Datalek: wel of niet melden · 2025-09-09
  4. Autoriteit Persoonsgegevens, Zo meldt u een datalek · 2026-07-22
  5. Autoriteit Persoonsgegevens, Datalek? Dit moet u doen · 2026-07-22
  6. Autoriteit Persoonsgegevens, Voorbeeld-datalekregister · 2024-10-22
  7. Autoriteit Persoonsgegevens, Verantwoordelijke en verwerker · 2025-11-11

Verder lezen