NEN 7510 risicoanalyse: zo pakt uw praktijk het aan

Bijgewerkt

Bij een NEN 7510 risicoanalyse bekijkt u per informatiestroom en systeem wat er mis kan gaan met de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van gegevens. Daarna kiest u maatregelen om risico's weg te nemen of te verkleinen 1. NEN biedt hiervoor sinds maart 2026 een kosteloze Risicotool 2.

Waarom de risicoanalyse het startpunt is

NEN 7510 gaat uit van een kwaliteitscyclus. De IGJ beschrijft de volgorde: u doet eerst een risicoanalyse en besluit daarna welke maatregelen nodig zijn 1.

Ook de flyer van Data voor gezondheid adviseert te starten met een risicoanalyse, zodat u prioriteiten kunt stellen 3. Zonder analyse kunt u niet onderbouwen waarom u een maatregel wel of niet toepast.

Wat NEN 7510-1 van de risicoanalyse vraagt

Paragraaf 6.1.2 van NEN 7510-1:2024 beschrijft de risicobeoordeling. Samengevat 4:

  • Stel risicocriteria vast, waaronder wanneer u een risico accepteert.
  • Zorg dat een herhaalde analyse vergelijkbare uitkomsten geeft.
  • Benoem risico's voor vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid, met per risico een eigenaar.
  • Beoordeel per risico de gevolgen en de kans, en bepaal het risiconiveau.
  • Vergelijk de uitkomst met uw criteria en bepaal de volgorde van aanpak.

Van risico naar maatregel

Paragraaf 6.1.3 gaat over de behandeling. U kiest per risico een aanpak, bepaalt de maatregelen en vergelijkt die met de lijst in bijlage A, zodat u niets over het hoofd ziet 4.

Daarna stelt u een verklaring van toepasselijkheid en een risicobehandelplan op. De risico-eigenaren keuren het plan goed en accepteren het restrisico 4.

De analyse herhaalt u met geplande tussenpozen en bij belangrijke veranderingen, zoals een nieuw EPD of een verhuizing. De resultaten bewaart u (paragraaf 8.2) 4.

De kosteloze Risicotool van NEN

NEN stelt de Risicotool NEN 7510 kosteloos beschikbaar voor zorgorganisaties en andere organisaties die gezondheidsinformatie verwerken 2. De tool volgt deze stappen 2:

  • scope bepalen: welke processen en systemen vallen binnen de analyse;
  • bedreigingen kiezen uit 64 vooraf gedefinieerde bedreigingen;
  • per risico de aanpak bepalen: verminderen, vermijden, overdragen of accepteren;
  • maatregelen kiezen uit 101 maatregelen uit NEN 7510-2;
  • resultaten exporteren, inclusief een verklaring van toepasselijkheid.

Hoe komt u bij de tool?

U maakt een gratis account aan in NEN Connect; naam en e-mailadres zijn voldoende. Op de normpagina van NEN 7510-1 of NEN 7510-2 klikt u in de rechterkolom op 'Risicotool NEN 7510' 2.

Voorbeelden uit verschillende praktijken

De voorbeelden hieronder laten zien hoe een risico per informatiestroom eruitziet. Ze zijn illustratief; uw eigen situatie bepaalt de uitkomst.

PraktijkInformatiestroomWat kan misgaanMogelijke maatregel
HuisartsHIS en waarnemingGedeelde waarnemersinlog, niet herleidbaar wie een dossier opende (vertrouwelijkheid)Persoonlijke inlog per waarnemer, logging controleren
TandartsRöntgenbeelden op lokale serverRansomware maakt beelden onbereikbaar (beschikbaarheid)Versleutelde back-up buiten het netwerk, hersteltest
FysiotherapieVerwijzingen per mailVerwijsbrief naar verkeerd adres (vertrouwelijkheid)Beveiligde mail, adrescontrole
Psycholoog of ggzVideobehandelingGesprek via niet-zakelijke app (vertrouwelijkheid)Vastgestelde, beveiligde videodienst
WijkverplegingECD op telefoonToestel kwijt (vertrouwelijkheid), geen bereik (beschikbaarheid)Versleuteling, wissen op afstand, noodprocedure
ApotheekMedicatieoverzichtFoutieve invoer of koppelingsfout (integriteit)Controle bij overdracht, wijzigingen herleidbaar

Hoe ver moet een kleine praktijk gaan?

Het volwassenheidsmodel van de IGJ maakt dit concreet. Op niveau 3 heeft u gestructureerd de gangbare risico's voor een organisatie als de uwe of voor uw belangrijkste systemen uitgezocht 5.

Op niveau 4 is de analyse compleet en zijn alle relevante perspectieven meegenomen, zoals die van de IT-beheerder, managers en gebruikers 5. Pas op dat niveau werkt u aantoonbaar volgens de norm 5.

De IGJ adviseert te beginnen bij de meest kritische stromen, zoals het EPD of ECD, medicatieoverzichten en uitwisseling met ketenpartners, en daarna kleinere stromen zoals HR-informatie 1.

Restrisico vastleggen

Volgens de startersgids van de Rijksoverheid legt u elke acceptatie van restrisico vast, met maatregelen, evaluatietermijn, impact en verantwoordelijke 4.

Met ZorgSec legt u risicoanalyse, maatregelenoverzicht, beleid, registers en interne audit vast en exporteert u een dossier-pdf, vanaf €390 per jaar excl. btw.

Veelgestelde vragen

Is een risicoanalyse verplicht voor NEN 7510?

Ja. De risicobeoordeling staat in paragraaf 6.1.2 van NEN 7510-1 4, en de IGJ noemt de risicoanalyse als eerste stap 1.

Is de NEN-risicotool gratis?

Ja. NEN stelt de Risicotool NEN 7510 kosteloos beschikbaar via NEN Connect, met een gratis account 2.

Hoe vaak moet ik de risicoanalyse herhalen?

Met geplande tussenpozen en wanneer er belangrijke veranderingen zijn of worden voorgesteld (NEN 7510-1, paragraaf 8.2) 4.

Wat zijn beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid?

Beschikbaar: gegevens zijn er wanneer nodig. Integer: ze kloppen en zijn volledig. Vertrouwelijk: alleen bevoegden zien ze. De IGJ vraagt per informatiestroom naar alle drie 1.

ZorgSec bouwt het dossier met u op. Vanaf €390 per jaar excl. btw.

Start uw dossier

Bronnen

  1. IGJ, Vragen over NEN 7510 · 2026-11-19
  2. NEN, NEN lanceert kosteloze Risicotool voor informatiebeveiliging in de zorg (5 maart 2026) · 2026-11-19
  3. Data voor gezondheid, Flyer voor bestuurders en koepels over informatiebeveiliging · 2026-11-19
  4. Rijksoverheid (voor Jeugd & Gezin), Startersgids dataveiligheid conform NEN 7510, met NEN 7510-1:2024 en NEN 7510-2:2024 · 2026-11-19
  5. IGJ, Volwassenheidsmodel informatiebeveiliging · 2026-11-19

Verder lezen